ตรวจโควิดจากน้ำลาย มีวิธีอย่างไร และผลตรวจมีความน่าเชื่อถือมากน้อยแค่ไหน

ตรวจโควิดจากน้ำลาย เริ่มเป็นที่นิยมมากขึ้น รองจากการตรวจโควิดจากโพรงจมูก เพราะในปัจจุบันนี้ ชุดตรวจหาเชื้อโควิดด้วยตนเอง หรือ Antigen Test Kit (ATK) เริ่มมีการใช้กันอย่างแพร่หลายมากขึ้น

ด้วยเพราะสถานการณเชื้อไวรัสโควิด-19 ที่ยังคงแพร่ระบาดอย่างหนักในประเทศไทย ทำให้การใช้ชุดตรวจ ทำการตรวจหาเชื้อโควิดด้วยตนเอง จากสารคัดหลั่ง บริเวณโพรงจมูก หรือจากน้ำลาย ถือเป็นอีกแนวทางหนึ่ง ในการช่วยป้องกัน การแพร่กระจายของเชื้อโควิด-19

เพราะหากทำการตรวจด้วยตนเอง และทราบผลการทดสอบในเบื้องต้น ว่าติดเชื้อโควิด-19 ก็จะต้องมีการตรวจหาเชื้ออีกครั้ง ด้วยระบบ RT-PCR หรือ Real Time Polymerase Chain Reaction เพื่อเป็นการยืนยันผลการทดสอบ ให้ถูกต้องและแม่นยำที่สุด จากนั้นผู้ป่วยจะได้เข้ารับการรักษาต่อไป

ตรวจโควิดจากน้ำลาย มีวิธีอย่างไร

1 ศึกษาคู่มือการเก็บตัวอย่างน้ำลาย หรือดูวิดีโอสาธิตการเก็บน้ำลาย อย่างละเอียดก่อนใช้งาน

2 ไม่รับประทานอาหาร ไม่ดื่มเครื่องดื่ม ไม่สูบบุหรี่ ไม่แปรงฟัน ไม่บ้วนปากด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ และไม่เคี้ยวหมากฝรั่ง อย่างน้อย 30 นาที ถึง 1 ชั่วโมง ก่อนทำการตรวจ เพื่อให้ได้น้ำลาย สำหรับการตรวจ ที่ยังมีเชื้อปนเปื้อนอยู่ ในปริมาณที่มากพอ

3 บ้วนน้ำลายลงในกรวย ใส่หลอดเก็บตัวอย่าง โดยต้องเก็บน้ำลาย ให้ถึงตามปริมาณที่กำหนด

4 ปิดฝาหลอดเก็บตัวอย่างให้แน่น แล้วผสมให้เข้ากัน ด้วยการคว่ำหลอดเก็บตัวอย่าง ขึ้นเเละลง ทั้งหมด 10 ครั้ง

5 นำแถบทดสอบ วางบริเวณพื้นเรียบ หยดตัวอย่าง 3 หยด ลงในหลุมของแถบทดสอบ

6 รอ 10 นาที เเละอ่านผลทดสอบ ทั้งนี้ ไม่ควรอ่านผลการทดสอบ หลังจากทิ้งไว้เกิน 20 นาที

วิธีการอ่านผลทดสอบ จากชุดตรวจโควิด แบบน้ำลาย

  • หากขีดสีเเดง ปรากฏที่ตัว C จำนวน 1 ขีด หมายความว่า ผลเป็นลบ เท่ากับไม่พบเชื้อโควิด
  • แต่หากขีดสีแดง ปรากฏที่ตัว C เเละ T จำนวน 2 ขีด หมายความว่า ผลเป็นบวก เท่ากับพบเชื้อโควิด
  • หากไม่มีขีด ปรากฎที่ตัว C เเละ T หรือไม่มีขีดปรากฎขึ้นเลย หมายความว่า ไม่สามารถอ่านผลการทดสอบได้ และควรทดสอบใหม่อีกครั้ง

การตรวจโควิด แบบน้ำลาย มีข้อดีอย่างไร

1 ไม่ต้องใช้วิธีการแยงจมูก เหมาะกับผู้ที่มีความกังวล ในการตรวจเเบบแยงจมูก

2 ไม่ต้องระคายเคือง หรือมีอาการเจ็บ หรือเกิดการบาดเจ็บในโพรงจมูก หรือเลือดกำเดาไหล จากการตรวจที่ไม่ถูกวิธี ในการตรวจแบบแยงจมูก

3 ใช้อุปกรณ์น้อย เป็นวิธีการเก็บตัวอย่างที่สะดวก สามารถตรวจได้ในขั้นตอนเดียว

การตรวจหาเชื้อโควิด-19 จากน้ำลาย มีความน่าเชื่อถือมากแค่ไหน

จากผลการประเมินประสิทธิภาพ ของชุดตรวจหาเชื้อโควิด-19 ด้วยตนเอง หรือ Antigen Test Kit (ATK) ด้วยตัวอย่างน้ำลาย พบว่าได้ผลที่ไม่แตกต่าง จากการเก็บตัวอย่างจากโพรงจมูก แถมยังไม่ต้องใช้น้ำยาบัฟเฟอร์ ในการทดสอบ จึงช่วยให้ตรวจได้ง่าย และสะดวกมากยิ่งขึ้น

กรมควบคุมโรค กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และสถาบันบำราศนราดูร ได้ร่วมกันพัฒนา วิธีการตรวจหาเชื้อโควิด-19 ในน้ำลาย ซึ่งโรงพยาบาลรามาธิบดี ได้ทำการศึกษาวิจัยพบว่า ได้ผลที่แม่นยำ และมีประสิทธิภาพ ใกล้เคียงกับวิธีการตรวจ จากสารคัดหลั่งที่จมูก และคอ รวมทั้งวิธีการตรวจ จากการหาสารพันธุกรรม หรือ RT-PCR ด้วย

การตรวจหาเชื้อโควิดจากน้ำลาย ได้รับการยอมรับในหลายประเทศ เพราะราคาถูก เก็บตัวอย่างง่าย สามารถเก็บตัวอย่างได้ด้วยตัวเอง จึงทำให้บุคลากรปลอดภัยมากขึ้น และลดการใช้ชุดป้องกัน PPE ได้

ที่ผ่านมา กระทรวงสาธารณสุขได้ใช้วิธี การตรวจหาเชื้อโควิด-19 จากน้ำลาย ในกลุ่มผู้สัมผัสเสี่ยงสูง กลุ่มผู้สัมผัสเสี่ยงต่ำ การค้นหาผู้ป่วยเชิงรุก และการค้นหาผู้ติดเชื้อที่ไม่มีอาการ ในชุมชนต่างๆ ทำให้ค้นหาผู้ติดเชื้อ ได้อย่างรวดเร็วมากขึ้น และช่วยลดการแพร่ระบาด ของโรคได้ดีขึ้น